NL
Offerte aanvragen

Straat Soenda · 157 m · niveau III

Krakatau, het kind van de ramp

Op 27 augustus 1883 verdween een eiland in de luidste explosie uit de geschiedenis. Vierenveertig jaar later rees op dezelfde plek een nieuwe vulkaan uit zee op. Dit is het verhaal van de Krakatau, en wat je er vandaag van kunt zien.

Waarom de Krakatau

Geen enkele vulkaan heeft zo'n spoor in het geheugen van de wereld nagelaten. De uitbarsting van 1883 eiste meer dan 36.000 levens, wierp as tot in de stratosfeer, kleurde maandenlang de zonsondergangen van de planeet rood en maakte een knal die op 4.800 km werd gehoord, tot op het eiland Rodrigues in de Indische Oceaan. Het was de eerste wereldwijde ramp die per telegraaf, bijna live, werd gevolgd.

Maar de Krakatau is niet alleen een herinnering. In de caldera die de explosie achterliet, werd in 1927 een nieuwe vulkaan geboren: Anak Krakatau, „het kind van de Krakatau”. Hij groeide zo'n zes meter per jaar, werd meer dan 300 m hoog, stortte in 2018 gedeeltelijk in en veroorzaakte een dodelijke tsunami, en sindsdien bouwt hij zijn kegel voor onze ogen weer op. Op weinig plekken ter wereld kun je de geboorte van een vulkaaneiland en de terugkeer van het leven op gesteriliseerd land volgen.

De Krakatau per boot naderen en het kind zien dampen tussen de kliffen van zijn moeder is een pelgrimstocht voor iedereen die van vulkanen houdt.

De Krakatau in het kort

Hoogte157 m (Anak Krakatau, volgens de PVMBG; meer dan 300 m vóór 2018)
TypeOnderzeese caldera van 7 km breed, met een actieve kegel in het midden
EilandenRakata, Sertung (Verlaten), Panjang (Lang) en Anak Krakatau
LiggingStraat Soenda, tussen Java en Sumatra; provincie Lampung
Uitbarstingen58 geregistreerd; 1883 (VEI 6), daarna Anak Krakatau bijna onafgebroken sinds 1927
StatusNatuurreservaat, werelderfgoed samen met het park Ujung Kulon (1991)
AlarmniveauIII (Siaga), verboden straal van 5 km

Kun je vandaag naar de Krakatau?

Het kader naast dit artikel geeft de actuele stand. Op 16 november 2026:

  • Anak Krakatau staat op niveau III (Siaga). De PVMBG verbiedt elke nadering binnen 5 km van het uitbarstingscentrum, en binnen 1 km van de nieuwe eilandjes in het noordwesten en zuidoosten. Hij waarschuwt voor gloeiende blokken, asregen, lavastromen en secundaire explosies waar lava de zee raakt.
  • In september 2026 kende de vulkaan een aanhoudende uitbarstingsfase. Volgens The Jakarta Post verdween een boot die vanuit Carita de uitbarsting ging filmen; acht mensen, onder wie vijf journalisten, werden gezocht.

Concreet: aan land gaan op Anak Krakatau is verboden, en per boot binnen 5 km komen ook. De tochten die nog kunnen, stoppen bij de buitenste eilanden, zoals Rakata of Sertung, buiten de zone. Informeer bij de autoriteiten van Lampung en Banten voor je boekt.

Hoe kom je bij de Krakatau

Alleen over zee. Twee kusten dienen als vertrekpunt:

  • Javaanse kant (Banten): vanuit Carita of Anyer, 3 tot 4 uur rijden van Jakarta. Een speedboot doet er ongeveer 1 u 30 tot 2 u over naar de archipel.
  • Sumatraanse kant (Lampung): vanuit Canti, bij Kalianda, 1 u 30 rijden van Bandar Lampung. Vaak stop je op Sebesi, het dichtstbijzijnde bewoonde eiland, waar je bij de bewoners kunt slapen.

Dagtochten vertrekken vroeg in de ochtend, als de zee kalm is. In het regenseizoen en tijdens de overgangsmoessons kan de zee in de straat erg ruw zijn: stap niet in een klein bootje zonder reddingsvesten of radio.

Straat Soenda tussen Java en Sumatra
Straat Soenda tussen Java en Sumatra Foto: Terre des Volcans

Wat je bij de Krakatau doet

Als de activiteit het toeliet, omvatte de klassieke tocht:

  • de beklimming van de kegel van Anak Krakatau tot een schouder op 150-200 m, over zwarte as, met zicht op de dampende krater (vandaag verboden);
  • snorkelen bij Rakata, op de riffen van Legon Cabe, onder de kliffen van 800 m die de overgebleven helft van de vulkaan van 1883 zijn;
  • een nacht kamperen op een strand van Sertung of Sebesi.

Op niveau III blijven de boottocht op afstand, de riffen van Rakata en het schouwspel van het kind dat in de verte dampt.

De uitbarsting van 1883

Vóór de ramp

Vóór 1883 was het eiland Krakatau ongeveer 9 km lang en verenigde het drie kegels: Rakata in het zuiden (800 m), Danan in het midden en Perbuwatan in het noorden. Het eiland zelf was de rest van een oudere caldera, misschien gevormd in de 6e eeuw. De laatste bekende uitbarsting dateerde van 1680-1681.

De maanden ervoor

Op 20 mei 1883 barstte de Perbuwatan uit: een aspluim steeg meer dan 10 km hoog. Dagjesmensen uit Batavia (Jakarta) kwamen er zelfs per boot naar kijken. Drie maanden lang ging de activiteit door, steeds sterker, met nieuwe openingen.

26 en 27 augustus

Op 26 augustus 's middags ging de uitbarsting haar hoogtepunt in. Op 27 augustus volgden vier enorme explosies, de sterkste om 10.02 uur. De knal was tot in Australië en de Indische Oceaan te horen. De vulkaan liep leeg en stortte in: twee derde van het eiland verdween en liet een onderzeese caldera van 250 m diep achter. Alleen de zuidelijke helft van Rakata bleef over.

De tsunami

De instorting en de gloedwolken die de zee bereikten, veroorzaakten golven van 30 tot 40 m hoog die over de kusten van Java en Sumatra raasden. De haven van Merak en de stad Anjer werden weggevaagd. Een oorlogsschip, de Berouw, werd kilometers landinwaarts in de jungle van Sumatra neergezet. De officiële balans is 36.417 doden, bijna allemaal verdronken.

De wereldwijde gevolgen

As en zwavelaerosolen in de stratosfeer gingen in twee weken de wereld rond. Maandenlang waren de zonsondergangen zo rood dat in New York de brandweer uitrukte omdat men aan branden dacht. De gemiddelde temperatuur op het noordelijk halfrond daalde het jaar daarop met ongeveer 0,4 °C. De drukgolf van de explosie werd zeven keer door barometers over de hele wereld geregistreerd terwijl ze rond de aarde trok.

De geboorte van Anak Krakatau

Eind 1927 zagen vissers stoom en bellen uit zee opstijgen in het midden van de caldera, tussen de oude kegels Danan en Perbuwatan. In januari 1928 kwam er een eilandje boven, werd door de golven vernield en verscheen opnieuw. In 1930 werd Anak Krakatau een blijvend eiland. Daarna groeide hij door bijna onafgebroken uitbarstingen: in 2017 was hij zo'n 330 m hoog.

De tsunami van 22 december 2018

Op de avond van 22 december 2018, na maanden van uitbarstingen, stortte de zuidwestflank van Anak Krakatau in zee. De aardverschuiving veroorzaakte een tsunami die zonder enige waarschuwing de stranden van Banten en Lampung trof, midden in de vakantie. Een strandconcert in Tanjung Lesung werd live weggespoeld. Meer dan 430 mensen kwamen om. De vulkaan verloor in een paar uur twee derde van zijn hoogte, van ongeveer 330 m naar 110 m.

Wetenschappelijke studies hadden deze instorting al in 2012 overwogen. Ze bracht Indonesië ertoe waarschuwingssystemen te installeren voor tsunami's van vulkanische oorsprong, die klassieke seismografen niet opmerken.

De vulkaan: hoe de Krakatau werkt

De Krakatau ligt op het scharnier tussen Java en Sumatra, waar de subductie van de Indo-Australische plaat van richting verandert. Straat Soenda is een zone waar de korst uitrekt, wat het opstijgen van magma bevordert.

Het complex heeft meerdere cycli doorgemaakt: opbouw van een grote vulkaan, catastrofale uitbarsting en instorting tot caldera, dan de geboorte van nieuwe kegels in de caldera. 1883 is slechts de laatste. Anak Krakatau is het begin van een nieuwe cyclus. Zijn activiteit wisselt surtseyaanse explosies (lava in contact met zeewater), strombolische activiteit en lavastromen die het eiland vergroten af.

Doorsnede van de archipel: caldera van 1883 en kegel van Anak Krakatau
Doorsnede van de archipel: caldera van 1883 en kegel van Anak Krakatau Foto: Terre des Volcans

De uitbarstingen van de Krakatau

Het Smithsonian registreert 58 uitbarstingen, waaronder een heel oude rond het jaar 535, misschien die welke de prehistorische caldera vormde. Sommige onderzoekers hebben haar in verband gebracht met een wereldwijde afkoeling in die tijd, maar het verband blijft omstreden.

1680-1681. Uitbarsting van de Perbuwatan, beschreven door Nederlandse zeelieden.

1883. Catastrofale uitbarsting (VEI 6), instorting van het eiland, tsunami, 36.417 doden.

1927-1930. Geboorte van Anak Krakatau.

1930-2017. Tientallen uitbarstingsfasen, om de één tot vijf jaar, van zwakke tot matige intensiteit.

2018-2020. De sterkste fase sinds de geboorte van de kegel (VEI 3); instorting en tsunami op 22 december 2018.

2021-2024. Nieuwe uitbarstingsfase, heropbouw van de kegel; naar niveau III in april 2022.

2026. Aanhoudende uitbarstingsfase in september; niveau III gehandhaafd in november, met nieuwe eilandjes rond het eiland.

Volledige tijdlijn: 58 geregistreerde uitbarstingen
BeginEindeVEIPlaats
2021-05-252024-02-202Anak Krakatau
2018-06-182020-04-173Anak Krakatau
2017-02-172017-02-191Summit crater
2014-03-312014-03-311Anak Krakatau
2013-10-312013-10-311Anak Krakatau
2013-03-112013-03-291Anak Krakatau
2010-10-252012-09-092Anak Krakatau
2009-03-252009-09-162Anak Krakatau
2007-10-232008-08-302Anak Krakatau
2001-07-212001-09-171Anak Krakatau
2000-05-292000-10-301Anak Krakatau
1999-02-051999-08-162Anak Krakatau
1997-03-161997-05-162Anak Krakatau
1996-07-161996-10-162Anak Krakatau
1994-03-191995-06-162Anak Krakatau
1992-11-071993-10-161Anak Krakatau
1988-02-141988-04-162Anak Krakatau (S flank 1960-81 cone)
1981-04-241981-10-201Anak Krakatau
1980-03-151980-12-162Anak Krakatau
1979-07-151979-11-162Anak Krakatau
1978-07-101978-11-161Anak Krakatau
1975-03-271975-10-262Anak Krakatau
1972-06-101973-07-012Anak Krakatau
1969-07-02 (onzeker)?2Anak Krakatau
1965-07-02?1Anak Krakatau
1959-12-161963-07-022Anak Krakatau
1958-10-021959-06-252Anak Krakatau
1955-02-11?2Anak Krakatau
1953-09-211953-11-252Anak Krakatau
1953-03-171953-05-012Anak Krakatau
1952-10-101952-10-112Anak Krakatau
1950-07-031950-07-072Anak Krakatau
1949-05-12?2Anak Krakatau
1946-12-261947-08-072Anak Krakatau
1946-07-251946-07-251Anak Krakatau
1945-07-02?2Anak Krakatau
1944-07-02?2Anak Krakatau
1943-07-02?2Anak Krakatau
1942-01-291942-01-302Anak Krakatau
1941-01-281941-02-122Anak Krakatau
1938-07-041940-07-023Anak Krakatau
1937-08-061937-11-232Anak Krakatau
1936-10-131936-11-161Anak Krakatau
1935-01-041935-07-122Anak Krakatau
1932-11-141934-06-093Anak Krakatau
1931-09-231932-02-172Anak Krakatau
1927-12-291930-08-152Anak Krakatau
1883-05-201883-10-216Krakatau Island (Perbuwatan, Danan)
1684-02-01?3
1680-051681-11-193Perbuwatan
1530?–
1320?–
1150?–
1050?–
950?–
850?–
535?4
250?–

Bron: Smithsonian Institution, Global Volcanism Program. VEI = vulkanische explosiviteitsindex, van 0 (effusief) tot 8 (supervulkaan); elke stap betekent tien keer meer materiaal.

Hoe de Krakatau bewaakt wordt

De PVMBG volgt Anak Krakatau vanuit het observatorium van Pasauran, aan de kust van Banten, en vanuit Kalianda aan de kant van Lampung, met seismografen op de eilanden, camera's en satellieten. Het MAGMA-rapport van 16 november 2026 registreert aanhoudende tremor.

Het leven keert terug op de eilanden

Na 1883 was al het leven uit de archipel verdwenen. De Krakatau werd een wereldwijd laboratorium van herkolonisatie: in 1884 vond een botanicus alleen een spin; drie jaar later varens en mossen; twintig jaar later een jong bos; vandaag is Rakata bedekt met regenwoud, met vogels, reptielen en vleermuizen die over zee en door de lucht kwamen. Anak Krakatau, regelmatig door zijn eigen uitbarstingen gesteriliseerd, begint het experiment telkens opnieuw.

Veelgestelde vragen

Kun je op Anak Krakatau aan land gaan?

Niet in november 2026: de vulkaan staat op niveau III en naderen binnen 5 km is verboden. In rustige periodes stonden de autoriteiten soms toe aan land te gaan en tot een schouder van de kegel te klimmen.

Hoe kom je van Jakarta naar de Krakatau?

Over de weg naar Carita of Anyer (3 tot 4 uur), dan per boot (1 u 30 tot 2 u). Reken op een volle dag, of twee met een nacht in Carita.

Krakatoa of Krakatau?

Krakatau is de Indonesische naam. Krakatoa is een Engelse spelling, populair gemaakt door de kranten van 1883 en de film, vooral Krakatoa, East of Java (1969), die de vulkaan ten oosten van Java plaatst terwijl hij ten westen ligt.

Hoeveel doden eiste de uitbarsting van 1883?

De officiële balans is 36.417 doden, bijna allemaal gedood door de tsunami's op de kusten van Java en Sumatra.

Kan Anak Krakatau een nieuwe 1883 veroorzaken?

Vulkanologen menen dat een uitbarsting van die omvang eeuwenlange opeenhoping van een groot volume magma vergt. Het grootste risico vandaag is een nieuwe flankinstorting met tsunami, zoals in 2018.

Wat is het beste seizoen?

April tot oktober, wanneer de zee in de straat het kalmst is. Maar de activiteit van de vulkaan beslist.

Bronnen

Artikel bijgewerkt op 16 november 2026

In plaats daarvan, op Oost-Java

Rondreis · 3 dagen / 2 nachten

Bromo – Kawah Ijen

De twee klassiekers van Oost-Java in drie dagen, van Malang tot de veerboot naar Bali, zonder één nutteloos uur op de weg.

●●●●● Makkelijk

vanaf 3.200.000 IDR ≈ 160 €

Rondreis · 4 dagen / 3 nachten

Semeru – Bromo – Kawah Ijen

De grote oversteek van Oost-Java: drie actieve vulkanen in vier dagen, van Malang tot voor de poorten van Bali.

●●●●● Zwaar

vanaf 5.500.000 IDR ≈ 275 €

Beklimming · 2 dagen / 1 nachten

Raung via het noorden in 2 dagen

De grootste caldera van Java, zonder touw: een lange klim, één kamp, een duizelingwekkende kraterrand.

●●●●● Sportief

vanaf 2.700.000 IDR ≈ 135 €

← Alle vulkanen in de gids